Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, ka folur për një moment përcaktues dhe një “epokë të re” ndërsa udhëton për në Evropë për një fjalim të rëndësishëm në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
Rubio do të udhëheqë delegacionin e SHBA-së në ngjarjen e parë të madhe globale që kur Presidenti Donald Trump kërcënoi sovranitetin danez me një premtim për të aneksuar Grenlandën.
Presidenti francez Emmanuel Macron ka këmbëngulur që Evropa duhet të përgatitet për pavarësi nga SHBA-të, ndërsa Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka theksuar se lidhjet transatlantike janë po aq të ngushta dhe të rëndësishme sa kurrë më parë.
Lufta në Ukrainë, tensionet me Kinën dhe një marrëveshje e mundshme bërthamore midis Iranit dhe SHBA-së janë gjithashtu në axhendë ndërsa konferenca e sigurisë fillon.
“Bota po ndryshon shumë shpejt para nesh”, u tha Rubio gazetarëve, kur u pyet nëse mesazhi i tij për evropianët do të ishte më pajtues se një vit më parë.
“Ne jetojmë në një epokë të re në gjeopolitikë dhe do të kërkojë që të gjithë ne të rishqyrtojmë se si duket kjo dhe cili do të jetë roli ynë.”
Në konferencën e vitit të kaluar, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance sulmoi Evropën, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, për politikat mbi lirinë e fjalës dhe imigracionin. Fjalimi i tij shkaktoi një vit tensioni të paparë transatlantik, raporton BBC, transmeton Klankosova.tv.
Rreth 50 liderë botërorë do të marrin pjesë në ngjarjen e këtij viti, ku do të diskutohet mbrojtja evropiane dhe e ardhmja e marrëdhënies transatlantike në një kohë kur angazhimet e SHBA-së ndaj NATO-s janë vënë në pikëpyetje.
Tensionet janë rritur në muajt e fundit, pasi Trump ka thënë vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke deklaruar pa prova se ajo ishte “e mbuluar me anije ruse dhe kineze kudo”.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen u tha gazetarëve të premten se planifikonte të takohej me Rubion për të diskutuar kërcënimet e SHBA-së për të sekuestruar territorin gjysmë-autonom të Danimarkës nga aleati i saj në NATO.
Kërcënimet e SHBA-së janë parë nga shumë liderë evropianë si një moment vendimtar që ka gërryer besimin me aleatin e saj më të madh.
Përpara konferencës, tetë ish-ambasadorë amerikanë në NATO dhe tetë ish-komandantë supremë amerikanë në Evropë lëshuan një letër të hapur duke i bërë thirrje Uashingtonit të ruajë mbështetjen e tij për aleancën mbrojtëse perëndimore.
“Larg të qenit një bamirësi”, ata thanë se NATO ishte një “shumëfishues force” që i lejonte SHBA-së të pohonte fuqinë dhe ndikimin e saj “në mënyra që do të ishin të pamundura – ose tepër të kushtueshme – për t’u arritur vetë”.
Marrëdhënia transatlantike është vënë nën presion në rritje pas futjes së tarifave nga presidenti republikan dhe një sugjerimi në strategjinë e sigurisë kombëtare të SHBA-së se kombet evropiane mund të mos mbeten “aleatë të besueshëm” në planin afatgjatë.
Ministri i Jashtëm holandez David van Weel i tha BBC-së të premten se ai e pranoi “botën që ka ndryshuar” dhe se shpresonte që “lidhja transatlantike” të mbetet “e fortë”.
Van Weel tha se ai e pranoi që Holanda duhej të “përparonte” kur bëhej fjalë për sigurinë e saj, por se vendi i tij po bënte një “sakrificë të madhe” për të rritur shpenzimet e saj të mbrojtjes.
“Do të duhet kohë para se të mund ta marrim përsipër vërtet barrën [e sigurisë] nga amerikanët në Evropë”, paralajmëroi ai.
Holanda ishte midis aleatëve të NATO-s që vitin e kaluar ranë dakord të rrisin shpenzimet e mbrojtjes në 5% të prodhimit ekonomik të vendeve të tyre deri në vitin 2035, pas muajsh presioni nga Trump.
