Fondi për të Drejtën Humanitare në Serbi ka vlerësuar se numri i rasteve penale ndaj pjesëtarëve të forcave serbe për krimet ndaj shqiptarëve të Kosovës nuk është në përputhje me përmasat dhe shkallën e krimeve të kryera gjatë luftës. Ky vlerësim është bërë në raportin e organizatës për gjykimet e krimeve të luftës në Serbi.
Sipas të dhënave të autoriteteve serbe të cituara nga Radio Evropa e Lirë, nga themelimi i Departamentit për Krime Lufte në vitin 2003 janë ngritur 270 aktakuza. Në 112 raste ka pasur dënime, ndërsa 29 persona janë liruar.
Ndërkohë, Instituti për Krimet e Luftës në Kosovë ka dokumentuar 12 mijë e 230 viktima të luftës, shumica dërrmuese shqiptarë të vrarë nga forcat serbe, sipas raportimit të Sinjalit.
Drejtori i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë, Bekim Blakaj, ka thënë se mungesa e bashkëpunimit juridik ndërmjet vendeve të ish-Jugosllavisë vazhdon të jetë një pengesë serioze për ndjekjen e rasteve të krimeve të luftës, sidomos kur të dyshuarit ndodhen jashtë juridiksionit ku zhvillohet procesi.
Ai ka theksuar se pas kalimit të kompetencave nga UNMIK-u dhe EULEX-i te institucionet vendore, ka ndryshuar edhe përbërja etnike e të akuzuarve. Sipas tij, në kohën kur proceset udhëhiqeshin nga ndërkombëtarët, shumica e të akuzuarve ishin shqiptarë, ndërsa shumë të dyshuar nga radhët e forcave serbe nuk ishin të qasshëm për autoritetet kosovare.
Që nga viti 2022, Kodi i Procedurës Penale i Kosovës ka mundësuar gjykimet në mungesë. Sipas Fondit për të Drejtën Humanitare, deri në shkurt të vitit 2025 ishin ngritur 15 aktakuza në mungesë ndaj 73 pjesëtarëve të forcave serbe.
