Ambasadorët e Gjermanisë dhe të Francës në Kosovë, Jorn Rohde dhe Oliver Guerot, thanë se vendet e tyre nuk janë të lumtur që po i vihen masa ndëshkuese Kosovës.
Por, shtuan se meqë qeveria e Kosovës nuk i ka dëgjuar këshillat e partnerëve perëndimorë, dhe meqë masat ishin paralajmëruar nëse nuk ka lëvizje drejt shtensionimit të situatës në veri, ato u morën.
Në një intervistë në Rubikon në Klan Kosova, Rohde dhe Guerot folën për shumë çështje në raportet ndërkombëtare të Kosovës në këtë situatë, por edhe për të ardhmen e këtyre raporteve.
Po ashtu, temë ishte edhe rasti i Klan Kosovës me pezullimin e certifikatës së biznesit nga ARBK-ja. Dy ambasadorët i dhanë mbështetje të plotë televizionit.
Më poshtë, lexojeni të plotë intervistën e Rohdes dhe Guerotit, realizuar nga Adriatik Kelmendi:
A.K: Të nderuar ambasadorë, faleminderit për prezencën tuaj sot!
Rohde: Faleminderit Adriatik për ftesën!
Guerot: Faleminderit!
A.K: Faleminderit!
A.K: Pra, Bashkimi Evropian vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës, duke përfshirë anulimin e vizitave zyrtare të Kosovës dhe gjithashtu anulimin e një pjese të madhe të ndihmës ekonomike të BE-së në Kosovë. Përse ishin të nevojshme këto masa?
A.K: Mund të fillojmë me ju zotëri ambasador.
Rohde: Do të doja të isha këtu për një temë tjetër. Ju e dini që BE-ja kërkoi nga Kosova dhe Serbia më 3 qershor disa hapa për shtensionim dhe nëse këta hapa nuk ndërmerren, do të kenë pasoja negative dhe këto pasoja negative tashmë janë prezantuar gjithashtu në baza bilaterale, pjesërisht nga Gjermania, dhe për shkak se kërkesat nuk janë plotësuar.
A.K: Por Serbia po shpëton pa masa.
Guerot: E shihni se përfaqësuesi special i BE-së, Lajçak, i cili ishte këtu dje dhe është tani në Serbi, gjithashtu publikisht ka deklaruar se BE-ja është gati të vendosë masa ndaj Serbisë nëse ata ndërmarrin veprime në kundërshtim me kërkesat e BE-së. Por deri tani kërkesat e 3 qershorit nga BE-ja e targetojnë veçanërisht nevojën për shtensionim në veri të Kosovës.
A.K: Ambasador Guerot, përse masa?
Guerot: Nuk do të përsëris atë që Jorn e tha shumë qartë. Dua të theksoj se këto masa nuk janë marrë me kënaqësi, nuk është diçka që jemi të lumtur ta bëjmë. Kosova është një shtet miqësor për Francën, Gjermaninë dhe tërë BE-në dhe nuk i kemi marrë me qejf këto masa, këto masa janë të kthyeshme dhe mezi po presim të kemi mundësi t’i largojmë. Për të ndodhur kjo duhet të ndërmerren disa hapa, të cilët nuk janë shumë të vështirë. Po flasim për hapa shtensionues, po flasim për nisjen e një procesi për zgjedhje të reja, po flasim për vazhdim të implementimit të një marrëveshjeje, e cila është aprovuar dhe për të cilën ka pajtueshmëri. Pra nuk është diçka e pamundur që këto masa të kthehen mbrapsht dhe kërkesa jonë është: Ju lutem bëjeni në mënyrë që ta vazhdojmë bashkëpunimin tonë, bashkëpunimin në kontekstin e BE-së dhe bashkëpunimin tonë bilateral.
A.K: Dhe çka do të thotë kjo? Jo bashkëpunim me Kosovën. Pra dje e pamë një vizitë të nivelit të lartë nga dy shtete të Bashkimit Evropian. Kryeministri i Luksemburgut dhe ai i Holandës ishin në Kosovë. A ishin ata në përputhje me masat e ndërmarra nga BE-ja dhe duke e shpërndarë mesazhin? Sepse disa deputetë të Lëvizjes Vetëvendosje thanë se BE-ja nuk është e unifikuar në këtë çështje.
Guerot: BE-ja është plotësisht e unifikuar, ka pasur disa deklarata nga 27 shtetet anëtare të BE-së, gjë që nuk ndodh çdo ditë, kishte konkluzione nga Këshilli i Evropës në nivel të krerëve të qeverive, krerëve të shteteve, që nuk ndodh në çdo rast, pra ka unitet të plotë dhe nuk kemi vendosur sanksione kundër Kosovës, po flasim me Kosovën, flasim se si të dalim nga ky diskutim, kjo është arsyeja përse zotëri Lajçak ishte këtu, jam i sigurt se kryeministrat e kanë dërguar mesazhin e njëjtë tek autoritetet. Ne jemi ende duke folur me autoritetet dhe kam shijuar qasje shumë të mirë tek autoritetet më të larta të këtij shteti dhe ende e shfrytëzoj këtë qasje dhe jam mirënjohës për lehtësimin. Më është dashur të flas me autoritetet më të larta këtu, tash për tash mesazhi ynë është në trepikëshin që e dini, shtensionimi, zgjedhjet, implementimi apo normalizimi.
Rohde: Ne jemi partnerë dhe miq të Kosovës. Unë kurrë nuk do ta kisha imagjinuar që të ulem këtu dhe të flas me ju për masa negative, jam ulur këtu dhe po mendoj se si më me qejf do të kisha folur për Ligën e Kampionëve, apo gjermano-kosovarët që kanë bërë përparime të jashtëzakonshme, por mesazhi i kryeministrave të Holandës dhe Luksemburgut, por edhe mesazhi ynë, është dëgjoni miqtë tuaj dhe që nga 3 qershori nuk e kemi pranuar përgjigjen, për të cilën kemi shpresuar që është shtensionim dhe pastaj mund të kthehemi në fotografinë e madhe. 27-shja e BE-së, nuk është vetëm BE-ja, janë fqinjët, ShBA-ja dhe nuk mund ta imagjinoj se një izolim thuajse i plotë është izolim i shkëlqyeshëm dhe ky është mesazhi ynë. Ju lutem dëgjoni miqtë tuaj, kthehuni që t’i implementojmë marrëveshjet që janë rruga drejt normalizimit.
A.K: Dhe kryeministri Kurti u pajtua që të ketë zgjedhje të reja në komunat veriore, ai vetëm thotë se kush do ta plotësojë zbrazëtinë nëse ata kryetarë që janë duke qëndruar në ndërtesat komunale dalin, sepse ai thotë ndoshta nuk kanë legjitimitet për shkak të nivelit të ulët të njerëzve që morën pjesë në zgjedhje, por homologët serbë, strukturat paralele nuk kanë fare legjitimitet, sepse nuk kanë fare vota. Pra si mund të koordinohen këto dyja?
Rohde: Të gjithë i dëgjojmë burrështetasit se i kuptojnë pikëpamjet dhe natyrisht, siç e keni parë nga deklaratat e Bashkimit Evropian, po ashtu ne presim se kur të shtensionojmë se gjithashtu serbët e Kosovës marrin pjesë në këto zgjedhje, sepse të gjithë pranojnë se nuk ka legjitimitet të plotë me pjesëmarrje në shkallën 2% dhe duhet pjesëmarrje e plotë, por në mënyrë që të arrijë aty na duhet shtensionim dhe kjo është pjesë e tri kërkesave të BE-së, të cilat i kemi prezantuar më 3 qershor dhe na duhet të arrijmë aty dhe deri tani nuk jemi aty.
A.K: Dhe nëse këta kryetarë të komunave dalin jashtë dhe nëse strukturat paralele serbe hyjnë në këto komuna, çka ndodh?
Guerot: Kjo është pak teorike dhe ka mënyra për ta parandaluar këtë, neve na duhet progres edhe në koordinim me Policinë e Kosovës, EULEX-in dhe KFOR-in, ka pasur kohëra kur ky koordinim ishte i mirë dhe tani ka kapacitet për përmirësim, ta them në mënyrë diplomatike, mund të përmirësohet ky koordinim, nuk është aq i mirë sa ishte në të kaluarën. Kjo që thatë është çështje teknike, e cila mund të diskutohet, në fakt është një kryetar në Leposaviq dhe ka njëfarë shpërputhje në mes të kësaj çështjeje të një njeriu që po shkakton të gjitha këto masa negative, për të cilat po flasim dhe nuk e shoh këtë si një veprim të rezistencës së guximshme, është një masë simbolike e tij, e cila nuk po ndihmon në arritjen e gjërave konkrete për qytetarët e Leposaviqit. Pra mendimi ynë dhe kërkesa jonë është që ashtu si kryetarët e Zveçanit dhe Zubin Potokut, të gjejë një lokacion tjetër, sepse qëndrimi i tij në ndërtesë është një akt simbolik që po i komplikon gjërat. Tani, zgjidhja e vërtetë janë zgjedhjet e reja dhe kjo është diçka pozitive, me të cilën pak a shumë të gjithë pajtohen se kjo është rruga e duhur, pra mendoj se të gjithë ata që kanë ndikim për ta bërë këtë proces të zgjedhjeve të reja më të shpejtë, duhet ta përdorin atë ndikim, na duhen këto zgjedhje sa më shpejt që është e mundur.
A.K: Por zotërinj ambasadorë, e kemi parë se herën e parë që zgjedhjet duhet të mbaheshin, ato u shtynë, herën e dytë pati një deklaratë të përbashkët të shteteve të Kuintit për zgjedhjet dhe që të gjithë të marrin pjesë dhe e pamë fushatën që po vinte nga Beogradi që serbët të mos marrin pjesë dhe presioni që u bë mbi kandidatët serbë që donin të merrnin pjesë. Pra tani pyetja është kush mund të garantojë që për herë të tretë serbët do të marrin pjesë?
Rohde: Më lejoni ta them kështu, nuk jemi kompani sigurimesh që mund të garantojnë gjëra, por ajo që po përpiqemi dhe për të cilën po punojmë është që të gjitha palët të sillen në mënyrë të përgjegjshme dhe në mënyrë që të arrijnë aty, na duhet shtensionim dhe natyrisht nuk po i arsyetoj këto, le të themi… këta hapa nga Beogradi që ishin sigurisht kundër frymës, bojkoti nuk është kurrë përgjigjja, por fillimisht na duhet shtensionim dhe ajo që thamë është se na duhen burrështetas, jo politika të rrezikshme, veprat simbolike nuk ndihmojnë në arritjen e një zgjidhjeje dhe të gjitha kërkesat e BE-së janë që nga 3 qershori dhe deri tani nuk janë realizuar. Në fotografinë e publikuar nga kryeministri dje, nga takimi i tij me Albin Kurtin në tuitter, nuk pashë dy pjesëmarrës të lumtur atje, pra na duhet progres më i shpejtë, sepse tensionimi mund të ndodhë shumë shpejt dhe nuk na duhet ndonjë lëndim tjetër i ndonjë ushtari të KFOR-it, nuk na duhen gazetarë të tjerë të lënduar, na duhet një zgjidhje dhe përgjegjësi dhe ky është mesazhi ynë kryesor.
A.K: Dhe kryeministri, siç e përmenda, do që të ketë zgjedhje të reja, por ai gjithashtu e bëri një video-prezantim dhe tha se çfarë kushte duhet të plotësohen para hapave të ardhshëm. Pra a pajtoheni me këto pika që atij iu desh t’i prezantojë?
Guerot: Epo, mendoj se ka situata ku kushtet ndihmojnë dhe ka situata kur kushtet nuk ndihmojnë, mendoj se jemi në këtë të dytën.
A.K: Këto kushte nuk do të ndihmojnë?
Guerot: Na duhet të ecim përpara me shtensionim, na duhet të ecim përpara në procesin, i cili çon drejt zgjedhjeve dhe tani do të ketë diskutime, si dje me zotërinë Lajçak, ku mund të diskutojmë për mënyrën se si kjo mund të bëhet, ku të gjitha palët ndihen rehat dhe natyrisht disa nga kushtet e prezantuara nga kryeministri mund të diskutohen, por mendoj se është në interesin e të gjithëve që të ecim pa kushte kur bëhet fjalë për shtensionim dhe kur bëhet fjalë për procesin që çon drejt zgjedhjeve.
A.K: Kushtet nga kryeministri?
Rohde: Përgjigjja e njëjtë edhe nga ana jonë, ne i kemi prezantuar kërkesat tona më 3 qershor dhe këto nuk janë kërkesa të Gjermanisë, apo Francës, por të 27 shteteve anëtare të BE-së dhe e dini gjithashtu ka pasur dakordim edhe në konkluzionet e Këshillit të Evropës gjatë javës së kaluar dhe partnerët tjerë gjithashtu e mbështesin këtë dhe ky duhet të jetë një hap, dhe pastaj mund të ecim përpara dhe është keq që ka kaluar një muaj dhe duke kemi ecur përpara.
A.K: Dhe Brukseli ka paralajmëruar se masa të reja për Kosovën mund të ndërmerren nëse nuk ka veprime në veri, çfarë masa të tjera mund të shohim nëse situata nuk ndryshon?
Rohde: Përsëri, unë shpresoj se ne do të arrijmë një zgjidhje së shpejti dhe e dini…
A.K: Si e përmendët, një muaj dhe dy ditë kanë kaluar.
Rohde: Po, thash gjithashtu dhe po flas në emër të vendit tim se ne fatkeqësisht kemi bashkëpunim të zvogëluar në disa sektorë, në sektorë që lidhen me sigurinë deri tani, dhe normalisht nuk ulem këtu për të diskutuar këtë, më me qejf do të kisha diskutuar mbi marrëdhëniet tona, zhvillimin ekonomik, por nëse nuk ka progres këto masa janë duke u implementuar dhe e dini dua t’i ndaloj ato ashtu si BE-ja, ato janë të kthyeshme menjëherë por na duhen veprime nga të gjithë partnerët, veçanërisht nga Kosova për të ecur përpara dhe deri tani nuk kanë ndodhur.
A.K: Dhe shumë diskutime janë bërë se ndoshta një nga masat mund të jetë suspendimi i liberalizimit të vizave, të cilin e presim në janar, a është kjo diçka që është diskutuar?
Rohde: Për mua jo.
Guerot: Nuk është diskutuar në grupet punuese që janë caktuar për të diskutuar këto çështje, pra jo nuk është diskutuar, por dua të shtoj diçka këtu, nuk jemi këtu për të kërcënuar, ne jemi në një partneritet me Kosovën, kemi qenë në partneritet me Kosovën që nga viti 1999, që nga viti 2008, Kosova është një partner, ne jemi partnerë të Kosovës, prandaj prolongimi i këtyre masave negative shkakton humbje të mundësive, gjëra që mund të kishin ndodhur por që nuk do të ndodhin, apo që do të ndodhin më vonë. Më lejoni të ju jap një shembull, një shembull të rëndësishëm në fakt. Më 29 qershor supozohej të aprovohej një grant nga Bashkimi Evropian për të ndihmuar në financimin e një projekti të zhvilluar nga Franca për ndërtimin e një impianti për ujërat e zeza për Prishtinën dhe komunat përreth dhe këtu kishte edhe një komponentë gjermane, sepse Gjermania do t’i ndërtonte gypat që do ta dërgonin ujin në këtë impiant. Kjo nuk është duke u diskutuar, pra granti nuk është aprovuar dhe më vjen shumë keq, sepse shumë punë është bërë për këtë projekt nga ne, Franca bashkë me qeverinë aktuale të Kosovës, gjithashtu me qeveritë e kaluara për qytetarët e Kosovës, mezi po pres momentin kur mund t’i vazhdojmë këto projekte, por derisa ditët, javët dhe muajt kalojnë realizimi i këtij projekti shumë konkret që do të kishte pasur ndikim pozitiv në kualitetin e jetës së qytetarëve, në kualitetin e ambientit, ky projekt është shtyrë dhe më vjen shumë keq për këtë.
A.K: Dhe siç jeni duke e përmendur, këto masa do të ndikojnë në jetën e qytetarëve në Kosovë dhe ngërçi është me kryeministrin e Kosovës, edhe opozita është duke kritikuar qeverinë për qëndrimin e tyre në raport komunitetin ndërkombëtar dhe për veriun, pra a po dënohen të gjithë qytetarët e Kosovës për shkak të veprave të qeverisë?
Rohde: Natyrisht, nëse një projekt për impiantin e ujërave të zeza është duke u shtyrë për arsye që mund të zgjidhen menjëherë, apo projekte që nuk po diskutohen në këtë moment që lidhen me energjinë e ripërtërishme, ne duam ajër të pastër për Kosovën ashtu siç e duam për Francën dhe Gjermaninë, pra sa më shumë që zgjatet natyrisht që ndikon tek qytetarët, prandaj na duhet progres i shpejtë dhe shtensionim sepse gjëja e fundit që njerëzit duan është pasiguri dhe e dini, kemi shumë potencial për zhvillim ekonomik në Ballkanin Perëndimor, ne duam që i tërë rajoni të jetë më afër BE-së dhe gjatë kësaj jave kisha një diskutim me një mik shumë të mirë të Kosovës dhe ai tha se ngërçi aktual rrezikon ta kthej Kosovën disa vite prapa në afrimin me strukturat Evropiane dhe kjo është gjëja e fundit që ne duam, për ne është e qartë se sa më shpejtë që e kemi rrugën në BE, në Këshillin e Evropës më mirë, dhe kjo po minohet nga situata aktuale.
A.K: Dhe kryeministri Kurti po i sheh masat siç thotë ai si të padrejta dhe se do ta bëjnë dialogun me Serbinë asimetrik, sepse po shohim se vetëm njëra palë po dënohet dhe Serbia në njëfarë mënyre po shpëton nga kjo, edhe pse Serbia e ka shkelur marrëveshjen e Brukselit, ata kanë votuar kundër aplikimit të Kosovës në Këshillin e Evropës, ata nuk i lejonin qytetarët e Kosovës që të marrin pjesë në zgjedhje pra Serbia ka avantazhe në këtë situatë.
Guerot: Mendoj se Jorni dhe unë jemi ambasadorë të Republikës së Kosovës dhe po fiksohemi që të punojmë me Republikën e Kosovës, unë e kuptoj përse njerëzit janë duke pyetur çka po ndodhë me Serbinë, a do të bëheshin gjërat më mirë nëse i dënojmë të gjithë vetëm për t’i dënuar të gjithë, kjo nuk është mënyra se si funksionon. Përsëri, këto masa janë të kthyeshme dhe mendoj se… më vjen shumë keq për mungesën e proporcionalitetit midis asaj që mund të bëhet lehtësisht dhe ndikimin e këtyre masave, një falë të fundit për Serbinë, detyrimet që i ka marrë Serbia në marrëveshjen e Ohrit, apo marrëveshjen në Bruksel dhe implementimin në Ohër, janë duke u përkthyer në dialogun që e kemi me ta për zgjerim, pra kjo është…
A.K: Po thoni që Serbia mund të dënohet atje?
Guerot: Të qenët më afër, apo pjesë e BE-së është në interesin e të gjithëve, vonesat në këtë rrugë do të ishin masa shumë të rëndësishme, por nuk jam këtu për të folur për Serbinë, jam këtu për të folur për Kosovën dhe Francën dhe BE-në dhe Gjermaninë.
A.K: Por masat në rrugën e Kosovës drejt BE-së janë diçka për t’u parë në të ardhmen, pra masat e ndërmarra për Kosovën janë aktive tash, pra përsëri, a janë të dyja palët kur ulen në tavolinë tani në pozicionin e njëjtë? Presioni është në palën e Kosovës.
Guerot: Po, por ka hapa të lehtë për të ndërmarrë, ka të bëjë me shtensionimin, po flasim për një kryetar në zyrën e tij, po flasim për masa teknike që duhet të ndërmerren nga KFOR-i, EULEX-i dhe Policia e Kosovës dhe pastaj po flasim mbi atë se si mund të arrijmë zgjedhje të reja, të gjithë pajtohen se na duhen zgjedhje të reja dhe eventualisht sa më shpejt aq më mirë se si bëjmë progres në rrugën drejt normalizimit dhe kjo është diçka që dua të theksoj. Ne ndajmë një qëllim strategjik me Kosovën, ne duam që marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë të normalizohen dhe e shohim këtë në interesin e Kosovës, ka shumë për Kosovën në marrëveshjen që u aprovua në Bruksel më 27 shkurt dhe pastaj në Ohër, në duam të punojmë në këtë rrugë bashkë me Kosovën dhe përsëri hapat për vazhdimin e diskutimeve nuk janë shumë të vështirë, prandaj po kërkojmë që të ndërmerren sa më shpejtë që është e mundur.
A.K: Po të lutem.
Rohde: Gjithashtu, siç tha Oliveri, dua të them, hapat për shtensionim janë e dini… përsëri unë jam ambasador në Kosovë, jo në Serbi, por policia është liruar, situata në veri duhet të shtensionohet dhe këta janë hapa që mund të ndërmerren nga Kosova kryesisht, pra e dini natyrisht që ka fokus dhe ne këtu flasim si miq të mirë të Kosovës, ka një urgjencë, ne e kemi EULEX-in këtu, NATO-n, ushtarë të KFOR-it, duhet ta shihni këtë se partnerët më të afërt të Kosovës janë të shqetësuar për mos përgjigjen ndaj kërkesave tona, prandaj ka masa, por ne nuk duam që t’i zgjasim këto masa, duam një partneritet afirmues dhe proaktiv në mënyrë që të fokusohemi përsëri në marrëveshjen për normalizim që u diskutua dhe për të cilën pati dakordësi në Bruksel dhe Ohër dhe pjesë e kësaj është edhe fillimi i implementimi të Asociacionit të komunitetit serb, që është obligim i Kosovës që nga viti 2013, nuk është implementuar asnjëherë nga gjashtë qeveri të ndryshme dhe duhet të filloni me këtë.
A.K: Dhe Serbia e ka bërë kusht që të kemi zgjedhje të reja në veri me Asociacionin e komunave më shumicë serbe, si i shihni këta hapa? Cili është hapi i parë dhe cili është hapi i dytë?
Rohde: Dua të them, BE-ja kërkon shtensionim të menjëhershëm dhe pastaj mund të kthehemi tek implementimi i marrëveshjes dhe natyrisht kjo përfshin dhe është e qartë edhe në konkluzionet e Këshillit, kjo përfshin prezantimin formal të statutit për Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe dhe përsëri shumë nga partnerët dhe OJQ-të edhe kryeministri fqinj kanë ofruar një propozim, por partneri kryesor dhe më i rëndësishëm nuk ka vendosur asgjë në tavolinë dhe kjo është Qeveria e Kosovës dhe mendoj se është shumë e rëndësishme që kjo të ndodhë.
A.K: A e keni ndjenjën që Qeveria e Kosovës nuk dëshiron të ecë përpara me çështjen e Asociacionit, duke qenë se, siç thatë, nuk keni asgjë në tavolinë ende?
Rohde: Si diplomat, ndjenjat nuk janë pjesë e përshkrimit tim të punës, por e di se ka një nevojë urgjente që Qeveria e Kosovës të vendosë diçka në tavolinë, siç po i themi publikisht dhe drejtpërdrejt Qeverisë së Kosovës, jo vetëm kësaj, edhe atyre të kaluarave se është problem nëse nuk e bëni këtë.
Guerot: Kosova dëshiron të njihet si një shtet normal në mesin e shteteve tjera dhe jo vetëm që e kuptojmë plotësisht këtë por edhe e mbështesim plotësisht, kjo ka qenë politika jonë që nga viti 2008, ne jemi miq të vërtetë dhe përkrahës të Kosovës dhe tani si shtet që vepron me shtetet tjera në marrëdhëniet ndërkombëtare duhet t’u bindesh obligimeve tua, Jorn tha se ka një obligim të Kosovës që nga viti 2008 për të krijuar këtë Asociacion, kjo nuk është bërë dhe kjo nuk është sjellja që e presim nga një shtet normal, që vepron me shtete tjera normale. Kjo vërejtje nuk i drejtohet vetëm qeverisë aktuale, por edhe qeverive të kaluara që nuk kanë qenë aktive në këtë çështje, tani kemi një qeveri detyra e së cilës është të bëjë diçka për këtë. Më lejoni të shtoj se nuk duam që Kosova të jetë shtet jofunksional, në të kundërtën, ne e shohim qartë një të ardhme të Kosovës brenda institucioneve euroatlantike, brenda Bashkimit Evropian dhe mund të ju them, si ambasador i një shteti themelues të BE-së bashkë me Gjermaninë dhe 4 shtete të tjera, BE-ja është ekstremisht e rëndësishme për ne, dhe funksionimi i mirë i BE-së është ekstremisht e rëndësishme për ne. Presidenti Macron, së fundi shprehu politikat tona të zgjerimit, që ne duhet ta zgjerojmë BE-në për shkak të situatës në Ukrainë duhet ta bëjmë këtë, duhet të mendojmë për disa formate të ndryshme, por kur bëhet fjalë për Kosovën ne nuk duam që Kosova të bëhet shtet jofunksional. Pra ka shumë mënyra për ta themeluar Asociacionin që nuk e dëmtojnë Kosovën, në të kundërtën ka mënyra për ta themeluar që ta forcojë kohezionin dhe funksionimin e mirë të Kosovës. Siç tha Jorn, ka pasur disa propozime që janë prezantuar nga Fondacioni Friedrich Ebert, nga shtete fqinje.
A.K: Një nga opsionet është edhe ai i prezantuar nga kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama.
Guerot: Po pres një propozim nga Kosova.
Rohde: Ju mund ta vendosni një kornizë të narratives si qeveri, nëse ka shqetësime legjitime, ne shpesh e dëgjojmë jo Republikë Serbe të dytë dhe natyrisht nëse e keni atë shqetësim, duhet ta kundërshtoni me propozimin tuaj që është në linjë me Kushtetutën e Kosovës, që ne mendojmë se Fondacioni Ebert e ka bërë. Nuk do të thotë ta merrni këtë version, por mund ta merrni si bazë, por kjo po mungon dhe nëse nuk e plotësoni vakumin, atëherë do të plotësohet nga të tjerët dhe apeli ynë për Qeverinë e Kosovës është se ju jeni mjeshtri i këtij procesi, plotësojeni vakumin ju lutem.
A.K: Dhe nëse kthehemi prapa dhe e shohim çështjen e Asociacionit, erdhi me pakon e Ahtisarit, që ishte kompromis që Kosova të bëhet shtet i pavarur dhe ishte në kontekstin që Kosova të bëhet pjesë e Kombeve të Bashkuara dhe organizatave të tjera dhe të merrte njohjen nga Serbia, në atë frymë është edhe marrëveshja e vitit 2013, pra në fund kishte pritje që Serbia dhe Kosova të bëhen shtete fqinje që e njohin njëra-tjetrën. Qëllimi i Serbisë ende nuk është që ta njohë Kosovën dhe presidenti Vuçiq është duke e thënë hapur këtë. Presidenti Vuçiq gjithashtu po thotë se ai nuk e ka nënshkruar marrëveshjen e Brukselit dhe atë të Ohrit, pra se ai nuk ka obligime për këto marrëveshje dhe presioni është që Kosova ta formojë një Asociacion pa asnjë garanci, qoftë nga Serbia, se ata do të thonë në rregull, tani ka një lloj autonomie për popullin serb në Kosovë, pra është e drejtë që tani të bëhemi miq të mirë, qëllimi i Serbisë është ende që Kosova të jetë shtet jofunksional dhe që nuk njihet.
Guerot: Nuk do të komentoj mbi qëllimet e Serbisë, mund t’i komentoj qëllimet e Francës dhe qëllimi i Francës është të mos kemi një shtet jofunksional në Kosovë, në të kundërtën qëllimi ynë është që ta forcojmë Kosovën, këtë po e bëjmë me bashkëpunimin tonë, në bashkëpunimin tonë më shërbimet civile, me administratën, aktualisht kemi një program të financuar nga BE-ja për ndërtimin e kapaciteteve me disa ministri, këtë gjë duam ne. Dhe formimi i Asociacionit nuk është vetëm një hap, janë disa hapa, hapi i parë është të vendoset diçka në tavolinë dhe derisa të qëndroj aty asgjë e pakthyeshme nuk bëhet.
A.K: Pra ju po e kërkoni diçka me të cilën mund të fillohet?
Guerot: Ne po kërkojmë të shohim shenjat e para konkrete të Qeverisë aktuale të Kosovës mbi obligimet e ndërmarra nga qeveritë e kaluara dhe të vendoset në tavolinë propozimi i tyre konkret, ta materializohet vizioni i tyre se çfarë mund të jetë Asociacioni dhe çka nuk duhet të jetë.
Rohde: Dhe nëse mund të shtoj.
A.K: Të lutem.
Rohde: Pyetja që ju po shtroni është një shembull klasik se a është një gotë gjysmë e zbrazët, apo gjysmë e mbushur?
A.K: Duhet të jemi të kujdesshëm.
Rohde: Ne duam që gota nga gjysmë e mbushur, të bëhet plotësisht e mbushur dhe kjo nënkupton… kancelari im tha, kur ishte këtu vitin e kaluar, se është e paimagjinueshme që BE-ja të pranojë shtete që nuk e njohin njëra-tjetrën. Pra të dyja palët e dinë se duhet të ketë normalizim të plotë, propozimi origjinal franko-gjerman u vendos në tavolinë për ta përshpejtuar normalizimin dhe ju keni njohje de-facto, por jo de-jure dhe duhet të arrijmë aty në fund, sepse qëllimi final është të pranoheni në BE.
A.K: Pra Serbia nuk mund të bëhet pjesë e BE-së pa e njohur Kosovën?
Rohde: Natyrisht, këtë e ka thënë edhe kancelari im, si mund të pranosh shtete që nuk e njohin plotësisht njëra-tjetrën, por në të ardhmen e afërt na duhet të lëvizim shumë shpejtë në marrëdhëniet tona si dy-Gjermanitë në vitet e 90-ta, 70-ta dhe 80-ta, dhe e dini kjo është e bukura e propozimit që është tani propozim evropian dhe e dini, për t’u kthyer aty na duhet fillimisht shtensionimi i menjëhershëm.
A.K: Dhe gjithashtu, kancelari Scholz, presidenti i Francës, Macron, kryeministrja e Italisë, Meloni, ia kanë dërguar një letër të përbashkët kryeministrit Kurti para disa javësh. A mund të na thoni ndonjë gjë mbi përmbajtjen e kësaj letre?
Guerot: Siç e thashë para disa minutash, ka një unitet të plotë brenda BE-së për atë që ne po kërkojmë dhe cilat janë kërkesat tona, pra kjo letër është në linjë me qëndrimet e 27 shteteve, pra është një përsëritje e përfshirjes shumë të lartë personale politike të tri shteteve themeluese të BE-së, tri shteteve të BE-së që janë shumë të përfshira këtu në Kosovë në të mirë të Kosovës, por në aspektin e përmbajtjes është në linjë me ato që BE-ja dhe anëtarët e BE-së janë duke thënë.
A.K: Dhe i kemi dy rrugë, pra e shohim Qeverinë e Kosovës që po i pranon tri pikat që i keni prezantuar, apo e kundërta që nuk i pranon këto pika. Çka ndodh menjëherë pas skenarit të parë dhe çka me skenarin e dytë?
Rohde: Në skenarin e parë, shpresojmë se arrijmë sa më shpejtë që është e mundur në implementimin e marrëveshjeve pas shtensionimit, sepse në këtë mënyrë mund të ecim përpara me zgjedhje, me pjesëmarrjen e plotë të serbëve të Kosovës dhe pastaj të kthehemi në implementimin e marrëveshjes së Brukselit, që sjell avantazhe të mëdha për Kosovën, nëse e kemi të dytën dhe përsëri kjo është pyetje hipotetike, nuk dua të vazhdoj në një spirale negative, sepse dëmton marrëdhënien tonë dhe integrimin e tërë rajonit, gjithashtu është shumë e dëmshme. Ne së shpejti do ta kemi samitin e Procesit të Berlinit në Tiranë, e shoh gjithashtu që kryeministri i Shqipërisë është duke i vizituar shtetet fqinje, që është shumë e rëndësishme që rajoni të jetë më afër, si mund të arrihet kjo në një ambient të tensionuar dhe prandaj është shumë e rëndësishme që të ulen temperaturat në mënyrë që përsëri të fokusohemi në politikë, përsëri, koordinim, jo konfrontim.
A.K: Ambasador Guerot.
Guerot: E kundërta e shtensionimit është tensionimi dhe ky është një skenar që askush nuk do ta shohë. Jam i sigurt që kryeministri Kurti nuk është i interesuar në tensionim, jam plotësisht i bindur për këtë, as kryeministri i Shqipërisë, i cili, siç e përmendët, po bën propozime dhe është aktiv, as Maqedonia e Veriut, e cila ka qenë gjithashtu aktive në rolin e saj, të gjithë janë të shqetësuar nga kjo situatë, nuk është çështja se ne jemi kundër Kosovës dhe dua vërtet ta theksoj këtë, nuk ka të bëjë me dorëzim para ndërkombëtarëve, por ka të bëjë me vazhdimin e punës së bashku në mënyrë që të bëjmë progres në drejtimin që është në interesin e Kosovës. Normalizimi siç është përshkruar në marrëveshjen e Ohrit është shumë në interesin e Kosovës, ne kemi ndihmuar që kjo marrëveshje të aprovohet, kemi shikuar në detaje implementimin siç e përmenda përmes dialogut me Serbinë në zgjerim dhe gjithashtu me Kosovën, tani janë këto ngjarje që nga 26 maji që janë duke bllokuar gjithçka, janë duke e bllokuar progresin që është fundamentalisht në interesin e Kosovës, prandaj ka një mungesë të kuptimit se si dhe pse kemi ardhur në këtë situatë, por dua të theksoj përsëri dhe përsëri se këto masa janë të kthyeshme dhe hapat që duhet të ndërmerren nuk janë aq të mëdhenj, ne po presim që të tërhiqen këto masa negative dhe po presim që të vazhdojmë të punojmë me Kosovën në rrugën drejt normalizimit, me të gjitha përfitimet për Kosovën në kuptimin e marrëdhënieve më normale me Serbinë, pranimin në organizata ndërkombëtare, por ajo që është më e rëndësishme, progresi në jetën e përditshme i qytetarëve të Kosovës, veçanërisht i qytetarëve serb, të gjitha gjerat që vijnë me njohjen e dokumenteve, të diplomave dhe gjitha llojeve të dokumenteve, kjo është shumë e rëndësishme në jetën e përditshme, për jetën e përditshme të të gjithë qytetarëve të Kosovës dhe kjo fatkeqësisht po shtyhet për shkak të situatës aktuale.
A.K: Dhe siç e pyeta kolegun tuaj gjerman, pra qëndrimi i Francës është se Serbia nuk mund të bëhet pjesë e BE-së nëse në fund nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur?
Guerot: Ne duam që BE-ja të vazhdojë të jetë funksionale. Më falni, është keq të them, por nuk mund ta imagjinoni me arrogancë, por BE-ja, legjislacioni i saj, themelet e saj janë të lidhura nga afër me ekonominë e të gjitha shteteve tona dhe veçanërisht shtetet themeluese, jo sepse jemi themelues, por sepse ne kemi qenë në BE për një kohë shumë të gjatë, pra një BE jofunksionale do të çonte në probleme të thella për ne, për Gjermaninë, për të gjitha shtetet që janë anëtare të BE-së. Pra ne duam një BE funksionale dhe për këtë duam t’i mbajmë problemet jashtë, ne duam që Kosova të jetë brenda dhe problemet të jenë jashtë.
A.K: Pra Serbia duhet ta njohë Kosovën?
Guerot: Ky është qëndrimi ynë, kjo është arsyeja se përse ne kemi vënë kaq shumë kapital politik në këtë propozim franko-gjerman, që është jo vetëm propozim, por veprim diplomatik evropian dhe ka materializuar këtë marrëveshje të Ohrit.
A.K: Dhe siç e përmendëm, ka kaluar një muaj dhe dy ditë qëkur BE-ja po kërkon nga kryeministri Kurti që t’i pranojë këto tri pika, në mënyrë që ta shtensionojë situatën në veri dhe e pyeta gjatë javës së kaluar kolegun tuaj amerikan, zotërinë Hovenier, ambasadorin nëse ShBA-ja ende e konsideron kryeministrin Kurti partner në këtë pikë, kështu që më duhet t’ju pyes edhe juve, a e konsideroni Kurtin partner?
Rohde: Natyrisht që ai është partneri ynë. Para dy muajsh, apo dy muaj e gjysmë, u votua në Këshillin e Evropës, Gjermania, Franca, e dini kishte një shumicë pro transferimit të aplikimit të Kosovës për anëtarësim në BE në Asamblenë Parlamentare, gjithashtu kishte një delegacion që erdhi në Kosovë duke e shikuar situatën këtu dhe Kosova është partner dhe ne duam që të jetë partner i suksesshëm, Kosova është storie suksesi, ne kemi shumë interes që i tërë rajoni i Ballkanit Perëndimor të integrohet në BE, duke përfshirë Kosovën, Serbinë dhe të gjitha shtetet tjera sa më shpejtë që të jetë e mundur, sepse ky është oborri i brendshëm i BE-së dhe problemi është se nëse Evropa nuk vjen në rajon së shpejti, populli i rajonit do të vazhdojë të shkojë në BE dhe kjo nuk është gjë e mirë për rajonin, dhe ne duam stabilitet, zhvillim ekonomik dhe një demokraci që lulëzon në të gjitha gjashtë shtetet e Ballkanit, për këtë po punojmë, qoftë përmes propozimit franko-gjerman, në Procesin e Berlinit, në shkrimin e letrave që u përmendën, të gjitha këto kanë qëllim që t’ju mbështesim juve dhe përsëri në fund do të ishte mirë që të dëgjohej këshilla jonë, sa më shpejt aq më mirë.
A.K: Partneritet?
Guerot: Absolutisht, nuk mund ta them më mirë se Jorni, Kosova është partnere, qeveria aktuale është në pushtet pas zgjedhjeve të lira dhe të drejta dhe nuk ka dyshim se Albin Kurti është partner, nuk ka dyshim se Kosova është partnere, ne vetëm duam që qeveria të sillet si partnere.
A.K: Dhe meqë jemi këtu në Rubikon në Klan Kosova, më duhet t’ju falënderoj për mbështetjen që kemi parë nga ju për çështjen e dokumenteve që u ngrit nga qeveria. Ju të dy keni qenë të zëshëm për këtë çështje, ju thatë se masat kundër Klan Kosovës janë të dyshimta, pra çfarë shihini gabim me këtë që po ndodh?
Rohde: Me lejoni të them se Kosova ka bërë hapa të mëdhenj të progresit në lirinë e medias, në vitet e fundit i keni vlerësimet e Reporters Without Borders, Freedom House, që është gjë e mirë dhe ne e kemi shprehur shqetësimin tonë kohëve të fundit për këtë çështje, sepse do ta them kështu, nëse nuk i bëni detyrat e shtëpisë një ditë, nuk përjashtoheni menjëherë nga shkolla, pra nuk e thyen një arrë me çekan të farkëtarit, nëse ka disa çështje, duhet të korrigjohen, të gjitha shtetet tona e mbështesin lirinë e medias, prandaj jemi këtu, sepse ne duam strukturë vibrante dhe të larmishme të medias dhe jemi të shqetësuar për këto zhvillime dhe shpresojmë se do të zgjidhen së shpejti. Nuk jemi vetëm ne, gjithashtu aktivistët e mediave, asociacionet e gazetarëve e kanë ngritur zërin dhe nuk mendoj se kjo është rruga përpara.
A.K: Ambasador?
Guerot: Po, pak a shumë në të njëjtën linjë, dua t’ju falënderoj që na keni ftuar këtu, kjo është mënyra se si mund të arrijmë te shikuesit tuaj, por është edhe mënyra për të shprehur interesin që në Kosovë të ruajmë një medie të larmishme, mbulim të larmishëm lajmesh, ky shqetësim specifik është i rëndësishëm, nuk dua të hyj në detaje, zyra e BE-së është duke e përcjellë këtë çështje nga afër, pra kjo nuk është një çështje e parëndësishme për ne, por nuk dua të komentoj specifikat e këtij problemi, por përsëri shumë i lumtur që jam këtu sonte, është mundësi për të folur me shikuesit tuaj dhe mundësi që Jorni dhe unë konkretisht të demonstrojmë se diversiteti i medias është i rëndësishëm.
A.K: Dhe shpresoj se do të qëndrojmë hapur dhe do të keni mundësi që përsëri të vini në Rubikon në Klan Kosova për një intervistë.
Rohde: Faleminderit shumë! Dhe unë gjithashtu shpresoj që herën e ardhshme të diskutojmë për potencialin që mund ta realizojmë në përmirësimin dhe veçanërisht në zgjerimin e marrëdhënies tonë, veçanërisht kur bëhet fjalë për më shumë investime, më shumë punë në Kosovë.
A.K: Zotërinj ambasadorë, isha i lumtur t’ju kem në emisionin tim. Faleminderit për këtë mundësi!
Rohde & Guerot: Faleminderit!
The post Rohde dhe Guerot në Rubikon, mesazh qeverisë: Dëgjoji miqtë (VIDEO) appeared first on Klan Kosova.
