Kosova nuk po përballet vetëm me një krizë politike, por me një situatë që po ngre pikëpyetje serioze për respektimin e rendit kushtetues dhe funksionimin e institucioneve.
Në një kolumnë të publikuar në Klan Kosova, autori Bekim Çollaku argumenton se moskonstituimi i Kuvendit brenda afateve kushtetuese, si dhe moszbatimi i vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, kanë kaluar përtej një mosmarrëveshjeje të zakonshme politike.
Sipas tij, kur institucionet nuk funksionojnë brenda afateve dhe vendimet e Gjykatës Kushtetuese relativizohen përmes interpretimeve politike, vihet në pikëpyetje vetë autoriteti i shtetit.
Çollaku thekson se përgjegjësia politike duhet të lidhet me kompetencën që secili subjekt apo institucion e ka. Në këtë kontekst, ai vlerëson se grupi më i madh parlamentar ka përgjegjësi për propozimin e kandidatit për kryetar të Kuvendit dhe se kjo kompetencë nuk duhet të kushtëzohet me marrëveshje për poste të tjera.
Në kolumnë argumentohet gjithashtu se marrëveshjet politike janë pjesë normale e demokracisë, por ato duhet të zhvillohen brenda kufijve të përcaktuar nga Kushtetuta dhe ligjet. Sipas autorit, një kompetencë kushtetuese nuk mund të mbahet pezull për të siguruar koncesione në procese të tjera politike.
Një pjesë e veçantë i kushtohet edhe vendimeve të Gjykatës Kushtetuese. Çollaku thekson se aktgjykimet e saj nuk janë rekomandime që mund të zbatohen sipas vullnetit të institucioneve, por vendime që duhet të respektohen.
Ai i referohet edhe rasteve KO193/25 dhe KO196/25, për të cilat thotë se Gjykata kishte konstatuar moszbatim të një aktgjykimi paraprak dhe kishte shpallur të pavlefshme veprimet parlamentare të ndërmarra pas skadimit të afatit.
Sipas kolumnës, problemi nuk përfundon vetëm te Kuvendi. Çështje të tjera lidhen edhe me funksionimin e Qeverisë në detyrë dhe me personat që, pasi janë zgjedhur deputetë, vazhdojnë të ushtrojnë funksione ekzekutive.
Autori kërkon që institucionet kompetente të sqarojnë bazën ligjore për një situatë të tillë dhe që dispozitat për papajtueshmërinë e funksioneve të zbatohen nëse janë plotësuar kushtet ligjore.
Në fund, Çollaku argumenton se kriza aktuale është një test për funksionimin e shtetit të së drejtës në Kosovë. Sipas tij, çështja kryesore është nëse institucionet do të udhëhiqen nga Kushtetuta dhe ligjet, apo nga vullneti politik i pushtetit.
“Pushteti mbi Kushtetutën” ngre kështu një debat më të gjerë për përgjegjësinë institucionale, respektimin e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe mënyrën se si duhet të tejkalohet bllokada aktuale politike.
